Het proces van spenen is belangrijk voor de ontwikkeling en gezondheid van een jong dier, ook op de lange termijn. Voor sommige veulens verloopt het proces zo stressvol dat ze er langdurige problemen zoals maagzweren of stereotiep gedrag door ontwikkelen. Dat wil je natuurlijk niet. Afhankelijk van de mogelijkheden die je hebt bij jouw stal en weiland, zijn er een aantal dingen die je kan doen om het spenen zo goed mogelijk te laten verlopen. Zelfs als je niet alles ideaal kan doen, kun je een deel van de tips hieronder zeker uitvoeren.

Wennen aan scheiding

Het is goed om een veulen en merrie al vroeg te laten wennen aan kortdurend gescheiden zijn. Bijvoorbeeld omdat je de merrie weer oppakt in de training. Begin met 5 minuutjes en bouw dit langzaam uit. Sommige merries vinden dit helemaal prima zolang het niet te lang duurt en roepen niet naar hun veulen, andere merries vinden dit in het begin moeilijk. Je kan de duur van de scheiding in het begin verkorten door de merrie bijvoorbeeld aan de stal te zetten waar het veulen in staat en daar te borstelen. Ga in elk geval niet direct anderhalf uur het bos in met je paard, ook al niet vanwege de fysieke gevolgen van een bevalling. Bouw zowel de training als het gescheiden zijn van veulen en merrie langzaam op.

Ideale situatie: kudde

Als het veulen al wat ouder is (meer dan drie maanden) en in een kudde staat met meerdere volwassen dieren en andere veulens, kan je het veulen soms ook in de wei achterlaten bij de andere paarden. Doe dit niet als het diertje de bescherming van de moeder nog nodig heeft! Het kan alleen als het al zelfstandig speelt met andere veulens en bij de volwassen dieren mag staan. In dat geval zal het veulen soms niet eens merken dat de moeder even weg is. In een kudde met andere merries en veulens staan heeft bovendien een positief effect op de sociale ontwikkeling want de moeders zijn soms niet zo goed in het corrigeren van hun eigen veulen… Een paard dat goed gesocialiseerd is, heeft daar zijn hele leven plezier van en de ruiter ook!

Vijf maanden?

Veel veulens worden gespeend op de leeftijd van vijf maanden. Eerder dan vijf maanden wordt door dierenartsen niet aangeraden. Veulens die jonger zijn hebben nog de energie nodig die moedermelk levert en kunnen nog niet genoeg uit hooi en brok halen. In de periode tussen vijf en zes maanden is het belangrijk om goed te kijken naar merrie en veulen. Zo kan je het juiste moment van spenen bepalen. Als veulens groter worden kan het voor de merrie steeds lastiger worden om op gewicht te blijven. Als het veulen goed zelfstandig eet, kan je dan gaan spenen. Een sterk en gezond veulen kan veilig gespeend worden als het tussen de vijf en zes maanden oud is. Veulens die een slechte start gehad hebben en bijvoorbeeld in de kliniek hebben gestaan, kun je beter wat langer bij de merrie laten. Het lastige is dat er soms gezamenlijk ingeschaard wordt in opfokstallen, waardoor laat geboren veulens wat vroeger van de merrie af worden gehaald dan soms wenselijk zou zijn.

Geleidelijk spenen

Wat is belangrijk voordat je gaat spenen? Ten eerste moet je veulen uit een drinkbak kunnen drinken en hooi en brok eten. Daarnaast is het handig als een veulen al andere paarden kent, naast de merrie. Een ander veulen kan een fijne steun zijn, maar een sociaal ouder paard kan ook. Veel mensen beginnen met het ’s nachts op stal zetten van de veulens, bij elkaar in een andere box dan de moeders. Hierbij kunnen de veulens de moeders nog wel kunnen zien, maar ze kunnen niet meer drinken. Andere mensen halen de merries langzaam maar zeker uit de kudde en laten de veulens achter met elkaar en een volwassen paard dat als opvoeder kan dienen. Volgens veel wetenschappers is dat de meest ideale methode, maar door ruimtegebrek is dit in Nederland lang niet altijd haalbaar. Ook hebben veel fokkers maar één veulen tegelijk. Spenen en tegelijkertijd bij onbekende paarden of veulens zetten kan extra stress met zich meebrengen en is dus niet ideaal. Ook belangrijk: haal de merrie weg en laat het veulen op de voor hem bekende plek.

In de natuur?

Uit onderzoek is gebleken dat een merrie haar eigen veulen meestal rond acht maanden speent, maar het kan in sommige gevallen nog maanden langer duren. Zeker wanneer de merrie opnieuw drachtig is, komt er in het begin van de winter een moment dat de merrie al haar energie nodig heeft voor het veulen in haar buik en geen melk meer kan geven aan het oudere veulen. Ook sommige paardenhouders laten dat moment gewoon vanzelf komen.