Vroeger reisden Nederlandse dekhengsten in het dekseizoen vaak stad en land af op een vrachtwagen of trailer. De hengstenhouder bracht de hengst in die tijd meestal naar de merries toe om ze natuurlijk te dekken. Niet alleen was dit een druk bestaan, de hengsten kregen ook nog wel eens een trap van een merrie die nog net niet helemaal hengstig genoeg was. Andere hengsten ‘bedienden’ merries die naar het hengstenstation kwamen, maar ook dan was er sprake van één sprong per merrie.

Kunstmatige inseminatie

Met de komst van kunstmatige inseminatie (KI) bij paarden werd dit anders. De hengsten blijven nu meestal thuis op hun eigen dekstation en de rietjes met sperma worden naar de merries gebracht. Ook worden er uit één sprong en zaadlozing meerdere rietjes gewonnen, waardoor een hengst minder vaak hoeft te springen per merrie. Wel zijn er allerlei eisen voor de gezondheid van het sperma en moet de hengst in elk geval regelmatig getest worden op besmettelijke paardenziektes. Ook kan het zijn dat een hengst voorafgaand aan het dekseizoen 30 dagen in quarantaine moet. Bij sommige rassen en hengsten is natuurlijke dekking nog wel de gewoonte, maar bij de grote paardenstamboeken gaan de dekkingen bijna altijd via KI of nog geavanceerdere technieken zoals in-vitro fertilisatie (IVF).

Krachtpatsers

Een dekhengst is meestal een indrukwekkende verschijning, met een dikke hals en glanzende spieren. Dekhengsten moeten ook in goede conditie zijn, want het dekken is vergelijkbaar met topsport. Om voor goede nakomelingen te zorgen moet de hengst kwalitatief hoogwaardig sperma produceren. Dat kost veel energie, voeding, vitaminen en mineralen. Ook het springen zelf is een beweging die veel kracht kost. Het is daarom voor de meeste hengsten niet mogelijk om intensieve wedstrijdsport te combineren met veelvuldig dekken. Dat kost simpelweg te veel energie en bouwstoffen. Daar staat tegenover dat er natuurlijk ook heel veel hengsten zijn die maar één of enkele merries per jaar dekken. Voor die dieren moet je natuurlijk wel even rekening houden met de inspanning die het dekken kost, maar vormt het dekken meestal geen langdurige beperking op andere activiteiten.

Diepvries en sport

Omdat de rietjes met zaad ook ingevroren kunnen worden, kan een dekhengst tegenwoordig in de (internationale) sport lopen én tegelijkertijd voor nakomelingen zorgen. Het presteren in de sport is voor veel dressuur- en springhengsten heel erg belangrijk, omdat ze op die manier bekendheid krijgen en kunnen laten zien welke goede eigenschappen ze in huis hebben. Fokkers vinden het vaak fijn om de hengsten live te kunnen bekijken, op een wedstrijd, keuring of hengstenshow, voordat ze de definitieve keuze voor hun merrie maken. Vaak zie je dat hengsten die het goed gedaan hebben in de sport op latere leeftijd weer meer tijd gaan besteden aan het dekken. Niet alleen omdat ze populairder zijn bij fokkers als ze eenmaal naam gemaakt hebben, maar ook omdat de kansen op een succesvolle bevruchting met vers sperma nog altijd groter is dan met diepvries. Bovendien zijn de kosten voor de merriebegeleiding veel lager als er ‘vers’ gedekt kan worden. Fokkers hebben daarom meestal een voorkeur voor ‘vers’.

Welzijn van dekhengsten

Het welzijn van dekhengsten is de afgelopen decennia sterk verbeterd. Met de komst van KI is het reizen naar merries grotendeels verdwenen en hoeft een hengst minder vaak te springen om de merries te ‘bedienen’. Ook kan hij niet meer gewond raken door trappende of bijtende partners. Dekhengsten krijgen tegenwoordig ook meer vrije beweging, al is het hebben van sociaal contact nog niet altijd gebruikelijk. Eigenaren zijn toch vaak bang dat de vaak kostbare dekhengsten zichzelf verwonden door speel- of vechtgedrag. Of een dekhengst een goed leven heeft verschilt dus echt van paard tot paard en heeft ook te maken met het karakter van het dier. Dekhengsten worden bovendien vaak ingezet op shows, waarbij de harde muziek en het klappende publiek soms ook stress kunnen veroorzaken. Maar er zijn zeker ook dekhengsten die hier prima mee om kunnen gaan en juist lijken te genieten van alle aandacht. De grootste bedreigingen van het welzijn van dekhengsten zijn misschien wel de verwachtingen en belangen die er altijd om zo’n paard heen hangen. Een eigenaar moet soms heel sterk in zijn of haar schoenen staan om altijd voor het paard te kiezen als er veel geld of prestige op het spel staat.

Vruchtbaarheid stimuleren met vitamine E

Omdat het dekken een zware taak is, is het belangrijk om dekhengsten goed te voeren. Ze moeten voldoende vitaminen, mineralen en bouwstoffen binnenkrijgen om hun taak naar wens te kunnen vervullen. Vitamine E speelt een bijzonder belangrijke rol bij de vruchtbaarheid en is daarom voor alle fokdieren essentieel, zowel voor merries als voor hengsten. Vitamine E zit van nature veel in gras, maar als je paard niet (of maar een paar uur per dag) toegang heeft tot weidegang, is aanvulling gewenst. Bij hengsten neemt de kwaliteit van het sperma en de beweeglijkheid van de zaadcellen toe als ze extra vitamine E krijgen. Dat is wetenschappelijk onderzocht. Hierdoor is er een grotere kans op een succesvolle bevruchting. Bij de keuze voor een supplement met vitamine E moet je trouwens wel even opletten! Goedkopere producten bevatten vaak een vorm van vitamine E die slecht opneembaar is voor paarden. De beste optie is een vloeibaar supplement van natuurgetrouw vitamine E: het isomeer RRR-α-tocoferol. Dit zit bijvoorbeeld in tarwekiemolie. Andere isomeren worden erg slecht opgenomen door paarden en zijn dus meestal ‘weggegooid geld’. Een combinatie van vitamine E en antioxidanten geeft vaak de beste resultaten.