De meeste paardeneigenaren hebben het beste voor met hun dier. Maar zeker als je in het westen van Nederland woont, zijn de mogelijkheden soms beperkt. Er is vaak niet of nauwelijks ruimte voor vrije beweging en àls er een paddock is, moeten veel paarden daar gebruik van maken en is de tijd per paard zeer beperkt. Ook zijn veel mensen van oudsher wat terughoudend met het buiten zetten van sportpaarden, uit angst dat deze kostbare dieren zichzelf verwonden. Maar paarden zijn niet gemaakt om 23 uur per dag op stal te staan. Dat is heel slecht voor zowel hun fysieke als hun mentale gezondheid. Hoe zit dat?

Fysieke nadelen van veel op stal staan

Een paardenlijf is gemaakt om gedurende de dag veel rustig te bewegen en ook een paar sprintjes te trekken. Dat doen ze in de natuur ook. Niet alleen de spieren zijn daarop aangepast, maar ook de pezen, de banden, de gewrichten en de hoeven van je paard. Al deze onderdelen van het bewegingsapparaat hebben daarom te lijden als je dier te veel stilstaat op stal.

Hoeven:

Hoeven blijven gezonder als het hoefmechanisme goed functioneert. Dat is een soort pompmechanisme waarmee bloed vol voedingsstoffen en zuurstof in de hoeven komen doordat deze bij beweging een beetje samendrukken en weer uitveren. Afvalstoffen worden via hetzelfde systeem weer afgevoerd. Deze pomp werkt alleen als het paard loopt. Paarden die dag en nacht in een goede wei staan hebben hierdoor vaak veel betere hoeven, die sneller groeien en minder problemen zoals rotstraal hebben, dan paarden die altijd op stal staan. Rotstraal wordt nog extra problematisch voor paarden die veel in de mest of urine staan, iets dat in een box sneller gebeurt dan buiten.

Botten:

Botten worden sterker als ze belast worden. Vooral voor paarden in de groei is dit heel erg belangrijk, maar het blijft in het hele leven essentieel. Een bot dat steeds de impact van beweging moet opvangen blijft sterker dan een bot dat nauwelijks ‘klappen’ krijgt.

Pezen:

Ook pezen moeten veel bewegen, liefst over verschillende soorten oppervlakken. Als je paard gewend is om te gaan met verschillende soorten ondergronden en als hij regelmatig wat ‘vreemdere’ bewegingen maakt dan alleen netjes rechtuit door de rijbaan, dan zijn de pezen beter bestand tegen onverwachte bewegingen. Variatie aan beweging is belangrijk. Steeds dezelfde beweging leidt tot overbelasting en peesblessures.

Spieren en gewrichtsbanden:

De spieren en gewrichtsbanden houden je paard als het ware ‘bij elkaar’. Een paard dat veel vrije beweging krijgt, gebruikt al zijn spieren en banden intensiever. Dat leidt tot meer stabiliteit en het ‘trainen’ van alle diepliggende structuren die je paard ondersteunen. Dan gaat het bijvoorbeeld ook om spieren die we bij het rijden eigenlijk niet kúnnen trainen, maar die wel heel belangrijk zijn voor de gezondheid.

Mentale nadelen van veel op stal staan

Niet alleen voor het lichaam van je paard is veel op stal staan niet gezond, ook mentaal is het problematisch. Een paard is van nature nieuwsgierig en sociaal. Alleen in een box staan is saai en eenzaam. Het kan leiden tot depressie, verveling en stereotiep gedrag bij je paard. Omdat een paard dat te veel op stal staat weinig mogelijkheden heeft voor het uiten van zijn natuurlijke gedrag, kan chronische stress ontstaan. Hierbij is het cortisol-niveau van je paard permanent verhoogd, wat tot angst en depressie, maar ook allerlei fysieke problemen leidt. Bijvoorbeeld chronische ontstekingen in het lichaam en maagzweren. Gebrek aan keuzevrijheid kan er ook toe leiden dat een paard erg in zichzelf keert en mentaal onbereikbaar wordt. Dit geeft ook problemen in de training.

Angst om buiten te zetten

Soms zijn mensen bang om hun dure paard vrij te laten bewegen. “Want dan gaat hij gek doen.” Een paard dat het niet gewend is, zal inderdaad wel even kunnen reageren als hij ineens wordt losgelaten. Ben je hier bang voor? Zet je paard dan in eerste instantie na het werk, als hij fysiek al wat moe is, in een kleine paddock, met een rustig paard ernaast. Dan heeft hij niet de mogelijkheid om helemaal uit zijn dak te gaan, maar wel om zelf te verkennen en te rollen. Met andere rustige paarden ernaast zal hij zich bovendien minder onveilig voelen. Je kan dit langzaam uitbreiden naar een grotere paddock of meer uren.

Paard speelt niet

Andere mensen denken dat hun paard geen behoefte heeft aan buiten staan omdat het dier “niks doet” als hij in de paddock staat. Zij denken dat een paard in een paddock altijd moet rennen en spelen. Dat is niet het geval. Een beetje slenteren, een beetje soezen, naar de buren kijken of een keertje rollen is ook al heel fijn voor je paard. Het gaat erom dat hij wat keuzevrijheid heeft en frisse lucht is ook nooit slecht. Een ‘stalpaard’ is geconditioneerd op in de stal staan, maar dat betekent niet dat het ook het beste is voor hem. Als jij er bij blijft staan komt hij misschien steeds naar je toe, maar dat betekent lang niet altijd dat hij direct weer naar stal wil…

Geen ruimte en medische boxrust

Heb je echt geen ruimte om je paard meer bewegingsvrijheid te geven? Probeer dan op zijn minst om vaker een klein beetje buiten te zijn met je paard. Bijvoorbeeld door hem te laten grazen aan de hand. Daarnaast kan je de box verrijken door sociaal contact met een vriendelijke buur mogelijk te maken, speeltjes op te hangen en het voer deels aan te bieden op een manier die meer mentale uitdaging biedt, zoals bijvoorbeeld een hooibal. Hierdoor is je paard een groter deel van de dag met andere dingen bezig dan alleen voor zich uit staren. Een paard dat om een medische reden tijdelijk op boxrust staat kan je ondersteunen door meer aandacht te geven, bijvoorbeeld in de vorm van uitgebreide poetsbeurten. Kijk of je paard een box kan krijgen met een buitenluik, zodat er iets te zien is in zijn omgeving.

Paard verhuizen?

Een stapmolen en trainen aan de longe of onder het zadel is geen vervanging voor vrije beweging en contact met soortgenoten. Zelfs al lost het een deel van de problemen van het binnen staan op. Kun je je paard echt niet geven wat hij nodig heeft, dan kan een verhuizing een oplossing zijn. Mogelijk moet jij dan verder reizen, maar als je paard een beter leven heeft met meer keuzevrijheid, hoef jij er misschien ook minder vaak heen om hem uit de box te halen?