Elk paard is anders, maar je kunt aan een aantal dingen denken om een paard met een trauma te ondersteunen. Bijvoorbeeld aan gerichte training en geschikte voeding en supplementen. Ook de verzorging en het stalmanagement kunnen bijdragen aan het welzijn van een paard met een trauma. Goed om te weten: een trauma bij een paard kan onbedoeld ontstaan en kan bovendien dateren uit het verleden van het paard. Het wil lang niet altijd zeggen dat de huidige eigenaar iets ‘fout’ heeft gedaan, zeker niet bewust.

Herkennen van trauma bij paarden

Trauma bij paarden kan zich op verschillende manieren uiten, zowel in gedrag als in lichamelijke reacties (zoals het tonen van oogwit of een verhoogde hartslag). Paarden zijn vluchtdieren en zullen daarom proberen hun ongemak of angst te verbergen, om niet als zwakste in de kudde over te komen. Als eigenaar moet je daarom bedacht zijn op kleine signalen. Gedragssignalen zijn bijvoorbeeld overdreven schrikreacties bij kleine prikkels, zoals een plastic zak of een onverwacht geluid. Ook moeilijk ontspannen en hyperwaakzaamheid kunnen een teken van trauma bij je paard zijn. Je kan trauma soms ook herkennen aan het sociale gedrag van een paard. Zeker als je een paard pas leert kennen nadat het trauma is ontstaan, kan dit best lastig zijn. Maar het is niet normaal als een paard altijd apart staat van de groep of standaard agressief reageert op kuddegenoten. Ook stereotiepe gedragingen zoals weven of luchtzuigen kunnen wijzen op een trauma in het verleden. Niet alles is trauma, maar kijk goed naar subtiele signalen. Soms hebben paarden bepaalde triggers zoals geluiden of geuren (of de trailer) die je een aanwijzing geven dat er in het verleden iets mis is gegaan.

Fysiek ongemak en pijn uitsluiten

Het allereerste dat je moet doen als je paard vreemde angstreacties heeft, bokt of steigert of hyperwaakzaamheid of niet-sociaal gedrag vertoont, is uitsluiten dat het paard pijn heeft. Dit is heel lastig, want pijn kan overal zitten en een paard zal dit maskeren. Maar denk aan bijvoorbeeld subtiele kreupelheden, problemen in de wervelkolom of de hoeven, maagzweren, gebitsproblemen of een slecht passend zadel. Pas als je hebt uitgesloten dat je paard pijn heeft, kun je verder kijken. Laat dus je dierenarts en eventueel een fysiotherapeut of andere behandelaar eerst groen licht geven voordat je denkt aan een trauma dat met training, voeding of stalmanagement opgelost moet worden!

Training bij trauma: Rust en positieve ervaringen

Als je paard pijnvrij is, maar wel ongewenst angstgedrag vertoont, dan kan het helpen om je paard op een andere manier te gaan trainen. Rust, vertrouwen en positieve ervaringen zijn belangrijk bij paarden die in het verleden iets vervelends hebben meegemaakt. Het opbouwen van goede ervaringen kost tijd, terwijl een negatieve ervaring binnen no time kan ontstaan. Het spreekwoord is niet voor niets: ‘vertrouwen komt te voet en gaat te paard’. Je kan een paard positieve ervaringen geven door bijvoorbeeld te werken met clickertraining of beloningssnoepjes om gewenst gedrag te versterken. Dit geeft je paard vertrouwen. Het bestraffen van ongewenst gedrag zorgt vaak alleen maar voor meer angst, dus vermijd dat zo veel mogelijk. Beloon kalm gedrag en nieuwsgierigheid en beloon tekenen van ontspanning zoals uitademen en het hoofd laten zakken.

Voeding en supplementen

Zoals altijd is ruwvoer de basis van goed paardenvoer, ook voor dieren met een trauma. Zorg dus voor voldoende ruwvoer van goede kwaliteit om het spijsverteringsstelsel gezond te houden. Ruwvoer geeft ook afleiding en vermindert stress, zeker als het paard de hele dag door kleinere porties kan eten. Ook het immuunsysteem heeft baat bij een gezonde spijsvertering.

Naast goed ruwvoer kunnen bepaalde mineralen en vitaminen bijdragen aan vermindering van stress en bijvoorbeeld betere slaap. Een mineraal dat hierom bekend staat is magnesium, dat je het beste voert in combinatie met B-vitamines. Deze combinatie helpt de ontspanning, zowel mentaal als fysiek. Paarden die veel stress hebben, verbruiken meer magnesium. Je kan dat ook voelen doordat de spieren strak staan. Als je magnesium in een goed opneembare vorm bijvoert zul je na een paar weken merken dat de spieren zachter worden en het paard meer kan ontspannen. Een goed opneembare vorm van magnesium is magnesiumchelaat, bij voorkeur in vloeibare vorm.

Rustgevende supplementen

Naast magnesium en B-vitaminen kunnen ook kruiden zoals kamille een rol spelen bij het managen van een paard met een trauma. Een extract van onder meer kamille, passiebloem en monnikspeper kan kalmerend werken. Je kunt dit in een korte kuur geven, of langdurig als ondersteuning bij chronische stress. Ook kruidnagel werkt rustgevend, maar dit kan wel wat sufheid veroorzaken bij je paard en valt bovendien onder het dopingreglement. Tenslotte kan ook het aminozuur tryptofaan bijdragen aan een gezonde slaap en meer kalmte, zonder dat je paard suf wordt.

Stalmanagement

Als je paard snel gestrest is en/of een trauma heeft, is het verstandig om de omstandigeheden op stal zo rustig mogelijk te houden en een voorspelbare dagelijkse routine te gebruiken. Paarden hebben baat bij structuur en herkenbare patronen, zeker als ze wat angstig, alert of gestrest zijn. Zorg voor voldoende vrije beweging en sociaal contact met rustige en stabiele kuddegenoten. Vermijd harde muziek, schreeuwen of fel licht in de stal.

Combinatie-aanpak voor het individuele paard

Elk paard is uniek, dus je moet zelf uitvogelen wat voor jouw paard de beste aanpak is. Sluit altijd eerst uit dat je paard fysieke pijn ervaart. Kijk daarna naar de training, het voer, het stalmanagement en eventueel tijdelijke of permanente aanvulling van het rantsoen met mineralen, vitaminen, kruiden en aminozuren. Wees geduldig, observeer goed en pas je aanpak aan op basis van de reacties van je paard. Eventueel kan een deskundige je helpen om een trainingstraject op maat te maken en dieperliggende problemen aan te pakken. Als je paard zichzelf steeds vastzet in zijn lijf, zorg dan ook dat een fysiotherapeut of andere behandelaar hem regelmatig helpt om deze blokkades op te heffen.